Willem Benjamin Smit (1860-1950)
Elektriciteitspionier en grondlegger van de Smit bedrijven in Nederland
Smit Draad (1921-1927)
Kijkje in de Draadfabriek
Smit Transformatoren (1916)
4000 kVA transformator
Smit Draad
Draadwals (1926)
Thomas Rosskopf (1880-1953)
De oprichter van Smit Transformatoren, Draad, Weld en Ovens
Smit Gas Generatoren
1965-1969
Smit Slikkerveer
Wereldtentoonstelling Brussel 1910
Hoogte Kadijk
Transformatoren (1936)
Smit Transformatoren
Spoelenmontage 1921
Smit Slikkerveer
Elektrische centrale Tandjong Priok (1895)
Het vervoer van transformatoren d.m.v. paardentractie (Smit Transformatoren 1913-1915)
Dit duurde weken...
Smit Transformatoren
Montage in de bak van een 4000 kVA transformator (Amsterdam 1916)
Smit Draad
Vrouw aan de omspinmachine (1926)
Professor Nolen (1938)
Beproeving oude gramme dynamo bij TU Delft
Transformatoren
Smit Slikkerveer 1912
Smit Elektroden
Laselektroden afdeling 1935
Smit Ovens
Vervoer van een grote oven per slede (Groenestraat Nijmegen 1936)
Smit Slikkerveer
Generator 1500 kW (1913)
Thomas Rosskopf
Excursieleider KIVI bij Smit Slikkerveer (1911)

Tuimellantaarn Nijmegen 1886 (pentekening Willem Benjamin Smit)Op 01-07-2016 is het exact 130 jaar geleden dat de elektrische straatverlichting in Nijmegen in gebruik werd genomen. Willem Smit had eerder dat jaar in Kinderdijk al de eerste openbare Nederlandse elektriciteitscentrale aangelegd met 350 aansluitingen naar fabrieken en particulieren, direct gevolgd door Nijmegen.

Elektrische straatverlichting in Nijmegen
Nijmegen was dus enkele maanden later aan de beurt. Willem installeerde zgn. tuimellantaarns, die voorzien waren van een constructie die men kon tuimelen zodat de koolspitsen in de booglamp vervangen konden worden nadat ze waren opgebrand, hetgeen dus zeer frequent moest gebeuren. Nijmegen was daarmee de eerste gemeente met een (piepkleine) elektriciteitscentrale, die uitsluitend stroom leverde voor de straatverlichting (dus niet aan particulieren of fabrieken). Het moet in die tijd een prachtig gezicht geweest zijn om de Waalkade elektrisch verlicht te zien.

Booglamp W. Smit 1893

De koolspitslamp, ook wel koolstaaf booglamp genoemd, wordt gezien als de voorloper van de gloeilamp. Het licht dat deze lamp verspreidt, komt tot stand door een continue vonkoverdracht tussen twee elektroden van geperst koolpoeder. Dit principe lijkt een beetje op elektrisch lassen. De verblindende straal wit licht was zo fel dat de lamp eigenlijk alleen geschikt was als pleinverlichting of als zoeklamp voor schepen.

Toen Edison de gloeilamp uitvond (1879) kwam pas de echte vooruitgang tot stand op het gebied van verlichting. Deze werd ook door Willem Smit toegepast, maar rond 1886 was de booglamp (met name voor buiten verlichting) met zijn grote licht opbrengst nog altijd praktischer en goedkoper dan een oplossing met een groter aantal gloeilampen met ieder een geringere lichtopbrengst.Dit ondanks het feit dat Nijmegen in die tijd de gloeilampenstad van Nederland was met meerdere gloeilampenfabrieken. Willem Smit verkocht in deze jaren ook gloeilampen aan een zekere Philips, dus jaren voordat Philips opgericht werd (1891) en de gloeilampen industrie overnam. 

Eerste proefneming electrische verlichting Waalkade 1886
De lantaarnpalen waren tuimel-baar, zodat de lamp naar beneden gedraaid kon worden om nieuwe koolspitsen in te zetten. In de winter was dit dagelijks werk.

Onlangs vond ik op YouTube een fragment  van het prachtige treinstation van Nijmegen in 1925. Daarop zien we nog fragmenten van de eerste elektrische verlichting (voorzijde station), de verlichting van de ontvangsthal en de de achterkant van het station waar de treinen binnenkwamen. Deze was ook verlicht met booglampen van Willem Benjamin Smit. (zie ook "uitbreidingen" verder in dit artikel).Na de elektrische straatverlichting in 1886 kreeg hij rond 1892 ook een opdracht om de nieuwbouw van het station te voorzien van elektrische verlichting in en rond het gebouw. Het mooie treinstation werd tijdens de Tweede Wereldoorlog (1944) bijna volledig verwoest en vervangen door het huidige station.

 
Bron: Eyeworks.nl / YouTube

tuimellantaarn6 

Waalkade rond 1900

Opening elektrische verlichting Waalkade Nijmegen 01-07-1886 

De Gelderlander 01-07-1886 

Nog een prachtige foto van de Waalkade in Nijmegen tijdens hoogwater in 1914. Rechts zien we weer de elektrische straatlantaarns. De kap en ook het type booglamp is  nu aangepast t.o.v. de eerste ( originele) boog lampen van Willem Smit. (zie ook de foto daarboven).

Proefnemingen
Na geslaagde proefnemingen van een tuimellantaarn op het eigen terrein van de fabriek in Slikkerveer begon men op 11-05-1886 met het leggen van kabels voor de elektrische verlichting. De kleine elektrische centrale kwam te staan in het ketelhuis van de gasfabriek/waterleidingsgebouw aan de Nieuwe Marktstraat in Nijmegen. Dit was handig omdat de medewerkers van de gasfabriek dan ook de kleine centrale konden onderhouden en dus geen extra personeel hoefde te worden aangetrokken.

Proefopstelling tuimellantaarn feb. 1886

Proefopstelling booglamp met mast en booglamp bij de fabriek van Smit Slikkerveer, rond maart 1886. Op de foto zien we Adriaan Pot, mede oprichter van Smit Slikkerveer. Klik op de foto voor details, bron: Gedenkboek Adriaan Pot (Archief Brush HMA Ridderkerk).

Begin aanleg verlichting Waalkade 12-05-1886Willem Benjamin Smit 1882

links artikel:Gelderlander: 12-05-1886, rechts Willem Benjamin Smit

Waterleidingsgebouw/Gasfabriek Nijmegen 1888
Achterkant van de in aanbouw zijnde Gasfabriek aan de Nieuwe Marktstraat rond 1871 (Bron: Archief Nijmegen).

Gasfabriek Nijmegen tussen 1880 en 1885 (bron Archief Nijmegen).

Waterleiding Gemeente Nijmegen aan de Nieuwe Marktstraat. Gasfabriek en Waterleiding was in die tijd een gecombineerd bedrijf. Bron: Archief Utrecht.

Initiatiefnemer tot de bouw van de elektrische centrale, dhr. Payens

J. Payens 1871 - 1888Het initiatief tot de bouw van de centrale in Nijmegen kwam van Payens, directeur van de gemeentelijke gasfabriek. Zijn plan sloot aan bij de vrij algemene ontevredenheid over de petroleumverlichting van de Waalkade. Men vond deze onvoldoende voor het drukke personen- en vrachtverkeer. De voortdurende verzakkingen en overstromingen maakten de aanleg van gasbuizen onmogelijk, zodat elektrische verlichting als enige optie overbleef. Aanvankelijk zouden er alleen booglampen aan de Waalkade geïnstalleerd worden, maar al snel betrok men ook enkele pleinen en parken in het plan en later was er nog een uitbreiding vanwege de bouw van het nieuwe station (1893). De commissie van bijstand van de gasfabriek ging op 7 juli 1885 akkoord met de plannen en verleende in december de opdracht.  

Willem Smit kreeg de order
Om deze order te verkrijgen moest Willem Smit wedijveren met bedrijven als "de Kothinsky", NMEM, en Wisse, allen pioniers op het gebied van elektriciteit in die jaren. Alleen was Willem de enige die zijn machines zelf had ontwikkeld had zonder buitenlandse hulp. Willem Smit kreeg de opdracht vanwege de concurrerende prijs en zijn faam vanwege de zojuist succesvol geïnstalleerde eerste openbare elektriciteitscentrale van Nederland (Kinderdijk). Op 13-01-1886 werd het contract met de commissie van de gasfabriek en de waterleiding getekend en verbond Willem zich tot het aanleggen van 10 booglampen, aangedreven door een kleine elektriciteitscentrale.

tekeningtuimellantaarn_WillemSmit1885 

Links, een tekening van de tuimellantaarn, gemaakt door Willem Smit in 1885, rechts een proefopstelling van de tuimellantaarn met daarbij Adriaan Pot (zie ook de foto iets hierboven). Bron: Archief Brush HMA Ridderkerk.

Waalkade 1890 met links een tuimellantaarn, bron: Regionaal Archief Nijmegen.

Installatie van de centrale
Er werd een stoommachine geplaatst die een dynamo (17.5 kW) aandreef, die vervolgens via een ondergrondse kabel de 10 in serie geschakelde straatlantaarns van stroom voorzag. Van de tien lampen die in 1886 geplaatst werden kwamen er vier aan de Waalkade. Verder kregen nog het Valkhof, het Kelfkensbos, het Hunnerpark, het Keizer Karelplein, het Stationsplein en het Kronenburgerpark elk één lamp. verdere uitbreidingen lieten nog enkele jaren op zich wachten.

De volgende posten stonden in de overeenkomst die Willem had getekend met de commissie van de gasfabriek en de waterleiding:

  • Een dynamomachine voor 100 lichten van 15 tot 20 Ampère, ieder licht ter sterkte van 2000 standaard kaarsen = HFL 1300,--
  • Een riemspanfundatie HFL 78,--
  • fundatiebouten met platen HFL 13,-
  • Een automatische stroomregulator HFL 175,--
  • Een horizontale stoommachine geschikt voor de kracht van 10 elektrische lichten HFL 1600,--
  • Een stroommeter HFL 75,--
  • Een schakeldrijfriem 8m x 15 cm van HFL 60,--
  • Vier elektrische lampen met lantaarns en omvlochten ballonnen van 50 cm middellijn en doorschijnend glas voor HFL 1400,--
  • 2500 meter kabel, bestaande uit 12 koperen draden omgeven door India rubber, daaromheen lood met een bekleding van hennep voor HFL 3125,--
  • Kosten van opstellen machines met toebehoren en vervoer voor toezicht voor het leggen op de kabel HFL 250,--

Voor ongeveer 10.000 guldens was Nijmegen de eigenaar van een kleine centrale met in het begin 4 elektrische lampen, later 10 booglampen. Deze werd later uitgebreidt tot 25 booglampen tussen 1893 - 1895. Willem Benjamin Smit zag zelf toe op de uitvoering van de werkzaamheden en noemde het "een proefstuk van betekenis."

 

De originele gelijkstroomgenerator voor de elektrische centrale uit 1886. Bron: Archief Brush HMA Ridderkerk.

Gelijkstroomgenerator (Dynamo) 1886
Gelijkstroomgenerator (dynamo) van de kleine elektrische centrale aan de  Nieuwe Marktstraat ,1886 - pentekening Willem Smit, Bron: Archief Smit Slikkerveer.
 

Compressor t.b.v. de elektrische centrale Nijmegen 1886 Hanglamp t.b.v. de elektrische verlichting in Nijmegen (1886)

Hierboven: zien we de 3 van de weinige nog bewaard gebleven foto's van een booglamp en een stoommachine met regulateur van de installatie,  die Willem Smit in 1886 geplaatst had, bron: Archief Nijmegen.

Proefnemingen
Na een paar geslaagde proefnemingen ging de centrale vanaf 01-07-1886 van start.

alt

Rechtsboven naast de boom zien we de booglamp, bron: Regionaal Archief Nijmegen.

alt

Op 07-07-1886 werd er een concert gehouden in het Valkhof, voorzien  van elektrische booglampen van Willem Smit.

 

In 1888 werd de Valkhof (Barbarossa) ruïne gefotografeerd door Wilhelm Ivens. De hangende booglamp had toen plaats gemaakt voor een elektrische lantaarnpaal van Willem Smit. Bron: Regionaal Archief Nijmegen.

alt 

Links: In de Gelderlander stond in 1888 een korte beschrijving van de elektrische centrale, bron: Gelderlander 25-04-1888, rechts booglamp Willem Smit uit 1885/1886 voor de verlichting in Nijmegen.

Getuigschrift
Het duurde vrij lang voordat Willem een getuigschrift van de gemeente Nijmegen ontving, maar in 1891 was het zover en Burgemeester P.C. Bijleveld stuurde hem een gunstig getuigschrift. In 1913 bracht de Staatscommissie voor de Elektriciteitsvoorziening haar rapport uit en bestempelde deze centrale als de eerste gemeentelijke elektriciteitscentrale van Nederland, ondanks dat de centrale slechts stroom voor de publieke verlichting leverde.

keizerkarelplein1887b

Keizer Karelplein Nijmegen 1887

In 1887 schrijft de hoofdopzichter van Nijmegen, dhr.W. Hofkamp het volgende verhaal over de elektrische straatverlichting in Nijmegen.

 

Bron: Nederlandse Maatschappij ter bevordering van Nijverheid (1-1-1887).

Uitbreidingen
In 1893 werd de centrale uitgebreid met een stoommachine en een dynamo van 11 kW en werden nog eens 15 booglampen aangelegd. (zie foto hieronder).

Eerste Electrische centrale Nijmegen 1893

Bron: Archief Smit Slikkerveer / Kees Tym.

Dit is een van de eerste foto's waarop het zojuist gebouwde station van Nijmegen te zien is met straatlantaarn van Willem Smit. (1893). De lantaarn is te zien achter de paard en wagen in het midden vooraan.  Klik op de foto om te vergroten. . 

Station Nijmegen rond 1900

Hier zien we de straatlantaarn van Willem Smit (van de foto erboven uitvergroot (1893).

De uitbreiding was nodig vanwege de bouw van het nieuwe centraal station van Nijmegen, waarvoor ongeveer tien booglampen nodig waren om de stationshal en het gebouw rondom te verlichten. Willem Smit leverde de elektrische verlichting. Elders in de stad werden nog enkele booglampen geplaatst op centrale punten.

Station Nijmegen 1893 1886_lantaarninstationshal

Links een prachtige foto van het nieuwe centraal station in Nijmegen (1893), rechts een booglamp in detail.

Het station in Nijmegen (de vestibule) tussen 1892-1900. Zie de 2 booglampen van Willem Smit hoog aan het plafond.. Bron: geheugenvannederland.nl 

Booglampen in de stationshal van centraal station Nijmegen (1893-1895) Booglampen in de stationshal van centraal station Nijmegen (1893-1895)

We zien een vijftal booglampen op deze foto van de stationshal (1893).

Willem Smit en Adriaan Pot ?? 1893

Stationshal Nijmegen 1893. Curieus aan deze foto is dat de twee mannen die precies onder de zojuist aangelegde booglamp staan, zeer veel weg hebben van Willem Benjamin Smit en Adriaan Pot , de oprichters van Smit Slikkerveer.  Zijn dit Willem Smit en Adriaan Pot ?? Een fotoalbum van Cor Pot, de zoon van Adriaan Pot en latere directeur van Smit Slikkerveer kan uitkomst bieden. Hieronder 2 foto's uit  het bewuste album van Willem Smit en Adriaan Pot in jongere jaren.

Hieronder, links zien we Willem Benjamin Smit rond 1882-1883. De gelijkenis met de man met de bolhoed op de foto hierboven (1893) vind ik vrij groot. Hij is iets ouder geworden, hij draagt de snor iets anders, een klein baardje, langer haar en een bolhoed op. De oogopslag is ook het zelfde. De foto rechts onder is Adriaan Pot. Deze foto is ongeveer uit dezelfde tijd als de foto op het station en deze man is onmiskenbaar Adriaan Pot.

Verder is de combinatie van deze 2 heren natuurlijk uniek als je bedenkt dat ze staan bij de zojuist aangelegde stationshal in Nijmegen, waar ze ook nog eens de booglampen hebben aangelegd. Ze staan er direct onder, de kabels hangen nog te bungelen. Vergroot de foto van de stationshal met de gewelven hierboven maar eens dan zie je wat ik bedoel. Genoeg bewijs om aan te nemen dat dit Willem Smit en Adriaan Pot zijn die zojuist de elektrische verlichting op het nieuwe station in Nijmegen hebben aangelegd in 1893.

Willem Benjamin Smit (1882-1883) Willem Benjamin Smit (1882-1883)

Links: Willem Benjamin Smit (1882/1883), rechts: Adriaan Pot (1895). Bron: Fotoalbum/knipselboek Cor Pot, met dank aan Paul Asselbergs. 

Waalkade Nijmegen met tuimellantaarn Smit Slikkerveer

Waalkade Nijmegen rond 1900 met duidelijk de mooie tuimellantaarns van Willem Smit prominent in beeld, bron: collectie Rudo Hermsen 

http://www.inghist.nl/media/bwg/images/3/-032.jpgOprichting elektrische centrale in Nijmegen (1908)
In 1892 waren er aanvragen van particulieren en bedrijven om ook op de elektrische centrale aangesloten te worden. Dit werd afgewezen. In 1908 werd dit verzoek pas gehonoreerd met de komst van de Gemeentelijke Elektriciteitswerken Nijmegen, en een centrale die ook leverde aan fabrieken en particulieren. Initiatiefnemer tot deze centrale was dhr. Herman Lohr, directeur P.E.G.M. (1871-1948).

Boekje Gemeentelijke Electriciteitswerken Nijmegen 1910

De elektrische centrale Nijmegen in 1910 (een serie van 4 boekjes "Gebruikt electriciteit"). Bron: Collectie R. Hermsen

Waar is de tuimellantaarn gebleven ?
Er is zeer weinig van de historische elektrische verlichtingsgeschiedenis uit Nijmegen bewaard gebleven, maar toch, behalve een oude gaslantaarn zou er volgens enkele artikelen op het internet bij de Steinweglaan in Nijmegen (Goffertpark) nog een tuimellantaarn te vinden zijn. Dit hebben we natuurlijk onderzocht, maar het blijkt zeker niet de tuimellantaarn van Willem Smit te zijn die daar staat, maar een mooi exemplaar uit de dertiger jaren van de vorige eeuw. Of hebben we hem over het hoofd gezien?

Elektrische lantaarn zoals deze op de Steinweglaan in Nijmegen te vinden is (1930) Elektrische lantaarn zoals deze op de Steinweglaan in Nijmegen te vinden is (1930)
Foto: Erik de Vries.

Boven links / rechts foto's van een oude straatlantaarn aan de Steinweglaan in Nijmegen, waarvan men dacht dat dit een overblijfsel was van de originele tuimellantaarn van Willem Smit uit 1886. Hieronder de echte tuimellantaarn. Je ziet duidelijk het verschil. Deze lantaarn is een kopie van de Berlagemast ontworpen door Piet de Zwart , waarvan er in Nijmegen veel gestaan hebben. (info: Christiaan Toorop).

GEVONDEN ............ IN HET KRONENBURGERPARK - DE TUIMELLANTAARN VAN WILLEM SMIT UIT 1886 !!!
Na mijn oproep in dit artikel wees Christiaan Toorop mij op een website waar enkele foto's te vinden waren van de Nijmeegse tuimellantaarn. Er is nog één exemplaar te vinden in het Kronenburgerpark in Nijmegen, op een heuvel aan de zuid-westhoek van het park. De mast is nog helemaal origineel , maar de armatuur is al verschillende keren vervangen. Binnenkort gaan wij dit erfgoed uit 1886 nog een keer fotograferen. In steden als Valencia en Boedapest heeft men de oude straatlampen uit de industriële revolutie aangepast aan de moderne tijd. Overal zie je daar de oude originele straatlampen uit begin 1900 met de oude armatuur maar voorzien van moderne lampen. Het lijkt me een fantastisch idee om in Nijmegen aan de Waalkade weer de oude nostalgische tuimellantaarnlampen te plaatsen ! Een idee voor de gemeenteraad ?

Tuimellantaarn van Willem Smit (met originele mast, de armatuur is verschillende keren aangepast). Tuimellantaarn van Willem Smit (met originele mast, de armatuur is verschillende keren aangepast).

 

Tuimellantaarn van Willem Smit (met originele mast, de armatuur is verschillende keren aangepast). De echte tuimellantaarn van Smit zoals deze te zien was bij het Station in Nijmegen (1889)

Foto's : http://www.dbl-verlichting.nl/, rechts de Tuimellantaarn zoals hij in 1889 op station Nijmegen te bewonderen was.

De tuimellantaarn was jaren lang een vertrouwd beeld in Nijmegen. Op veel briefkaarten en foto's waren deze lantaarns te zien. Hieronder een collage van briefkaarten en foto's die ik in de loop van de tijd verzamelt heb. (bij sommige lantaarnpalen is in de loop van de tijd de armatuur aangepast, maar de lantaarn is nog origineel). Klik HIER voor een artikel met meer foto's van de teruggevonden tuimellantaarn.

Rudo Hermsen

Tuimellantaarn Nijmegen 1890 (pentekening Willem Benjamin Smit)  Tuimellantaarn Kronenburgerpark juli 2011 (datering 1886-1888)

Pentekening van de tuimellantaarn gemaakt door Willem Smit in 1885

008
036
042
048
106
151
1886_lantaarninstationshal
1886_stationshal_verlichtingskabels_noggeenlamp
1886_stationshalnijmegen_booglamp
1886tuimellantaarn22
1904_nogeentje
1906
1910_keizerkarelplein_hotelKeizerkarel
1918
1939_nijmegen_grotemarkt
aanbouwstationmettuimellantaarninhal1892
awaalkade022
bisschophamerstraat_verlengde_molenstraat1900
booglampverlichtingnijmegen1886
eersteperron1893
gemeentewaterleidingbedrijf_nieuwemarktstraat_1925
gierpont1900
grotemarkt1904_met2tuimellantaarns
grotemarkt1921
grotemarkt1930
hal_stationNijmegen_1913
hal_stationNijmegen_1913_zoomin
hanglamp1886WSmit
hotelbellevue_spoorstrat1921
hotelvictoria1925
hunerpark
keizerkarelplein1887
keizerkarelplein1887_b
keizerkarelplein1887b
keizerkarelplein1887c
keizerkarelplein1887f
keizerkarelplein1887h
keizerkarelplein1888
keizerkarelplein1888_zoom
keizerkarelplein1889
keizerkarelplein1890
keizerkarelplein1890_zoom
keizerkarelplein1896
keizerkarelplein1899
keizerkarelplein1899_zoom
keizerkarelplein1900
keizerkarelplein1900_b
keizerkarelplein1900_c
keizerkarelplein1900_d
keizerkarelplein1900_e
keizerkarelplein1900_zoom
keizerkarelplein1901
keizerkarelplein1901_b
keizerkarelplein1901_d
keizerkarelplein1901a
keizerkarelplein1902
keizerkarelplein1902b
keizerkarelplein1908
keizerkarelplein1910
keizerkarelplein_tuimellantaarnaangepast_1930
keizerkarelplein_tuimellantaarnaangepast_1940
kelfk001
kkarel002
kkarel026
kkarel036
kkarel040
kkplein
kkplein1900
kkplein2
kronenburgerpark
kruiendijsopdewaalnabijdegrotestraatwinter1890_1891
MontenbergNijmegenKeizerKarelsplein[1]
nassaulaan
nijmegen_oranjehotel_1901_mettuimellantaarn
nogmaals1913
oranjehotel1900
oranjehotel1904
oranjehotel1910
oranjehotel3
Oranjehotel_stationsplein
Oranjehotel_stationsplein2
oranjes002
Stadsreiniging1902
stastion1886ee
station1
station1887eew
station1887iio
station1888ooo
station1889
station1889zoom
station1898
station1898_d
station1899
station1900_c
station1900_d
station1900_e
station1900ew
station1900ss
station1900xx
station1901e
station1901etu
station1901w
station1901ws
station1901xx
station1902er
station1902uio
station1903
station1903b
station1903yy
station1904
station1904s
station1908
station1908z
station1910
station1910_d
station1910z
station1912
station1912_d
station1912_f
station_bouw_1893_tuimellantaarn
station_perron_1895
stationahal_booglamp1893b
stationnijmegen1900_g
stationnijmegen1913
stationnijmegenmetbooglamp1913
stationshal1892
stationshal1893_booglamp_plafond
stationshal1893a
stationshal1893b
stationshal1893booglamp3
stationshal1893cBooglampen
stationshal1893d
stationshal1893dBooglampgroot
stationshal_booglamp1893
stationshal_booglamp1893d
stationshal_booglamp1893e
stationshal_booglamp1893f
stationshal_booglamp1893f2
stationshal_booglamp_1886c
stationspl003
stationspl004
stationspl007
stationsplein1910
stationsweg1920
tuimellantaarn1886
tuimellantaarn1886_2
tuimellantaarn1908
tuimellantaarn_bouw_electriciteitscentrale_01091908_benedenstadNijmegen
tuimellantaarn_new
tuimellantaarn_proefneming
tumellantaarn_hotelkeizerkarel
verlengdemolenstraat1904
vestibuleinstation1895
waalkade007
waalkade021
waalkade1899xx
waalkade1900
waalkade1900_d
waalkade1900_z
waalkade1900e
waalkade1900f
waalkade1900g
waalkade1900pp
waalkade1900x
waalkade1900xa
waalkade1901
waalkade1901ety
waalkade1901f
waalkade1901g
waalkade1901y
waalkade1901z
waalkade1902
waalkade1902b
waalkade1904ss
waalkade1910
waalkade1910a
waalkade1915
waalkade1924
waalkademettuimellantaarn
001/179 
start stop bwd fwd

Wie heeft nog fotomateriaal van deze tuimellantaarn. Ze kwamen vaak voor op ansichtkaarten uit die tijd. Je kunt deze digitaal sturen naar: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. 

Bronnen: Elektriciteitscentrales in Nederland, J. Hoek / Holec Historisch Genootschap / Archief Smit Slikkerveer (Kees Tym)/ Archief Nijmegen / Wikipedia / Archief Smit Nijmegen /Stichting Willem Smit Historie Nijmegen.

Historische nieuwsflits

Reclame Smit Ovens (1960)

Reclame Smit Ovens 16-12-1960

Bron: Dagblad voor Amersfoort 16-12-1960.

 

Schrijf reactie (0 Reacties)

Menukaart salonrader stoomboot "de Merwede 1" van Fop Smit (1887) update

In 1883 kreeg Willem Smit een opdracht van zijn oom Fop Smit om salon-rader stoomboot "de Merwede 1" van elektrische verlichting te voorzien.  Willem kreeg het voor elkaar (swann-gloeilampen aangedreven door een gramme-dynamo) en daarmee was het de eerste boot in Nederland met een lichtinstallatie.

Merwede I

Originele foto van de salonrader stoomboot "de Merwede I" uit het archief van Brush Ridderkerk, klik op de foto om te vergroten.

Onlangs stuurde Gabriëlle van Klaveren mij een digitale scan van prachtige menukaart uit 1887 die gebruikt werd op bovenstaande salonrader stoomboot Merwede I.  Duidelijk te zien is dat de menukaart bedoeld was voor de welgestelden uit die tijd, alleen met prijzen waarvoor je nu nog geen hamburger kunt kopen bij een fast-food restaurant. (klik op de foto om te vergroten).

Menukaart van de salonraderboot Merwede 1 uit 1897

Prachtige handgeschreven menukaart uit 31-07-1887. Bron: Gabriëlle van Klaveren

Merwede I
De salonrader stoomboot "De Merwede I".

Inrichting van de salonrader stoomboot de Merwede 1
De inrichting van de Merwede 1

Blik vanuit een salon-rader boot van Fop Smit Blik vanuit een salon-rader boot van Fop Smit

Een blik vanuit een salonrader stoomboot van Fop Smit

Een salon-rader boot van Fop Smit

Een salon-rader boot van Fop Smit Een salon-rader boot van Fop Smit
Enkele foto's van een "nieuwer" type salonrader stoomboot van Fop Smit.

 

Merwede I verlicht door Willem Smit (17-02-1883)
Bron: Nieuws van den dag : 17-02-1883

Gloeilicht seriedynamo van de Merwede 1

De eerste gloeilicht serie-dynamo van 55 V gemaakt voor de Merwede 1 in 1883. Deze machine heeft jarenlang gestaan bij de Technische Hogeschool in Delft, wellicht weet iemand of deze machine daar nog te vinden is ?

Merwede I

 

Met dank aan: Gabriëlle van Klaveren voor de prachtige menukaart.

Bron: Jubileumboek Smit Slikkerveer/ oude film Dordrecht

Schrijf reactie (0 Reacties)

Bedrijfsfilm videobox

Cloud tag

Laatste artikelen

Laatste reacties

 

Wie is online

We hebben 82 gasten en geen leden online

Statistieken

Aantal bekeken pagina's
4060006

Nieuwsbrief

Our website is protected by DMC Firewall!