Contact gegevens:
Stichting Willem Smit Historie Nijmegen
Binnenvaart 15
6642 CT Beuningen (Gelderland)
E-mail: info@willemsmithistorie.nl
Mobiel: 06 19009274
KvK nummer: 58361855
ANBI erkend.

Fabriekscentrale Stork & Co te Hengelo met generatoren van Siemens en Smit Slikkerveer (1900-1914)
In de negentiende eeuw vinden we op de "Leidsche stadswallen", voormalige stoommeel fabriek "De Sleutels". Deze werd al in 1884 door Willem Benjamin Smit voorzien van elektrische verlichting. Een deel van dit industrieel erfgoed maakt nu nog steeds deel uit van het stadsbeeld van Leiden.
Oprichting fabriek (april 1884)
Op 29 april 1884 wordt de voor die tijd hypermoderne stoommeelfabriek "De sleutels" opgericht en gebouwd aan de Zijlesingel in Leiden (bij de Vestwal in de Looierstraat) door Arie de Koster en Adriaan Koole. Adrie de Koster Sr, is handelaar in granen, zaden en meel en zijn compagnon Adriaan Koole de eigenaar van de Leidse windkorenmolen d'Oranjeboom.
Stoom meelfabriek "De Sleutels rond 1900 (Archief Leiden).
Links een dynamo (elektromotor) die Willem Smit gebruikte voor de aandrijving van de verlichting van Meelfabriek "De Sleutels" (1884) Bron: Archief Brush HMA Ridderkerk.

Dhr. John Livius stuurde mij deze prachtige en unieke (zeer vroege) kaart van Stoommeel fabriek de Sleutels uit Leiden met hier te zien de silo. Deze kaart is nog met "De Koster & Co" in het logo. (1904).
Fabrieksbranden
De fabriek werd door 3 branden geteisterd in 1891, 1902 en 1925.

Bron: Zutphensche Courant 1891
Hieronder een uitgebreid verslag van deze brand.

Tijdens mijn onderzoek naar de historie van Smit Slikkerveer kwam ik een zeer oud krantenartikel tegen, wat duidelijk maakt dat Willem Smit op 20 jarige leeftijd al flink aan de weg timmerde, ruim 1 jaar voordat Smit Slikkerveer opgericht werd. Het is het oudste krantenartikel dat ik tot nu toe heb gevonden van Smit Slikkerveer en dateert van 07-09-1881. Onderstaand artikel gaat over een landbouw tentoonstelling in Bergen op Zoom, waar Willem Smit de dynamo's en de booglampen (systeem Siemens) leverde, nodig voor de elektrische verlichting van de tentoonstellingsterreinen. De booglampen maakte hij niet zelf, maar bestelde hij bij importeurs in Duitsland en België.
Landbouwtentoonstelling Bergen op Zoom (1912). Op de achtergrond links zien we een booglamp, waarschijnlijk dezelfde geplaatst door Willem Smit in 1881.

Bron: Middelburgsche Courant 07-09-1881)
De dynamo's zijn zeer waarschijnlijk van het type gramme, die hij eerder dat jaar al bij zijn familie (Diepeveen, Lels & Smit ) in Kinderdijk had geleverd. De dynamo's werden gemaakt in een werkplaats bij de Klinknagelfabriek van zijn vader.
Lees meer: Een van de eerste projecten van Willem Benjamin Smit - elektrische verlichting...
Schrijf reactie (1 Reacties)Rond 1904 begon de ontwikkeling van de turbo-generatoren. Na wat pionieren ging ook Smit Slikkerveer deze grote machines bouwen. Vooral de wereldtentoonstelling in Brussel (1910) waar Smit Slikkerveer prominent aanwezig was met een aantal van deze generatoren gaf de verkoop een flinke stimulans. In 1932 had men al meer dan 130 turbo-generatoren afgeleverd. In 1933 werd de grootste turbogenerator van Nederland gefabriceerd.

04-07-1933 Rotterdamsche Courant
In 1933 was men zover dat men de concurrentie aan kon met het buitenland (Duitsland/Engeland). De technologische achterstand die men had op dit type generatoren was geheel ingehaald. De Nederlandse elektriciteitsbedrijven hoefden dan ook niet meer de generatoren in het buitenland aan te schaffen. Dit paste precies in het tijdsbeeld van toen, de regering wilde de "eigen industrie" voorrang geven om zo de economie een oppepper te geven.
Lees meer: De grootste turbo-generator van Nederland (1933)
Schrijf reactie (0 Reacties)In 1928 werd de zogenaamde PHOHI ultra kortegolf zender gebouwd t.b.v. de draadloze verbinding naar het verre Nederlands Indië. De eerste eerste geluiden die men in Bandung (Nederlands Indië) via deze korte golf zender hoorde, was muziek uit Nederland. Zoals te lezen is in onderstaande artikelen uit 1927/1928 was het een knap staaltje samenwerking tussen toonaangevende Nederlandse bedrijven uit die tijd. "De Nederlandsche Seintoestellen fabriek (NSF)" bouwde de de zend-inrichting, Philips leverde de watergekoelde zendlampen, Heemaf de schakel-installatie, Smit Slikkerveer de omvormers en Smit Transformatoren natuurlijk de transformatoren. Op deze manier hebben de Smit bedrijven ook hun steentje bijgedragen aan de ontwikkeling van de radio-uitzendingen en de huidige Hilversumse zenders. Een mooi artikel over de Phohi zender (2-talig) vond ik in een koloniaal boekwerk uit 1927.




Filmfragment bezoek aan de Phohi kortegolf-zender (1933)
Lees meer: Zendstation Huizen, de PHOHI zender (1928)
Schrijf reactie (5 Reacties)Een unieke foto van het keuren van elektrische machines van Smit Slikkerveer door professoren van de Technische Hoogeschool te Delft (T.U.). De datering van de foto ligt zeker voor 1910 aangezien Professor Ravenek in 1910 overleed en hij nog op deze foto te zien is (met baard).

Van links naar rechts: Professor van Swaaij, Ir. Scheffer, Professor van der Bilt, Adriaan Pot (mede directeur van Smit Slikkerveer met bolhoed), Professor Ravenek, Professor de Haas, Professor Snijders. Bron: Gedenkboek Adriaan Pot (1920).
Een illustratieve foto van een op het fabrieksterrein van Smit Transformatoren "spoortransport gereed" gemaakte transformator, voorzien van een duidelijke tekst. Het transportgewicht van de transformator was 90.000 kg. (in de tekst is een nul weggevallen). Het transport per spoor had het voordeel dat er grotere gewichten vervoerd konden worden dan bij wegtransport. Bij transport over water waren nog grotere gewichten mogelijk. Voor bestemmingen die niet over het water bereikbaar waren, was spoortransport voor grotere transformatoren een uitkomst. Smit Transformatoren had voor dit doel een eigen aansluiting op het spoor en beschikte over een zgn. "kuilwagen" naar eigen ontwerp.
Bron: Gelderlander 20-05-1952.
De voorste en de achterste wielstellen van de kuilwagen werden met balken aan elkaar verbonden, de transformator hing tussen deze balken, de bodem van de transformatorkast rustte dus niet op een laadvlak zoals bij een vrachtwagen. Het nadeel van deze transport methode was dat het ontwerp van de transformator aangepast moest worden aan het spoorprofiel, dat is de ruimte die men heeft tussen en naast de rails.
Bij een geëlektrificeerd spoor hangen de rijdraden op een bepaalde afstand boven de rails, dit is de maximale hoogte voor een transport. De rijdraden hangen aan traversen die afgesteund zijn door masten. De breedte tussen deze masten is de maximale breedte voor een transport. Bij smalle doorgangen, bruggen en tunnels bijvoorbeeld is de breedte vaak beperkt. Het ontwerp moest dus aangepast worden aan het spoorprofiel. Dit kan behoorlijk ingrijpend zijn, bijvoorbeeld de toepassing van een vijfpoots kern i.p.v. een driepoots kern om hoogte te besparen.
Het transport per spoor, populair in landen met weinig waterwegen, werd in Duitsland mogelijk gemaakt door de toepassing van z.g.n. "Wander-Transformatoren". In plaats van de transformator tussen balken in een kuilwagen te hangen, vormden deze balken een integraal onderdeel van de transformatorkast. Aan weerszijde van de transformator waren bevestigingspunten voor de wielstellen. De transformator was hierbij een zelfdragende constructie. Smit Transformatoren heeft dit type ook voor de export naar Duitsland gemaakt.
De wat omslachtig aandoende transportroute heeft niet alleen te maken met de maximale belastbaarheid van trajecten en bruggen maar vooral ook met het voorkomen van vertragingen van het normale personen- en goederenverkeer. Er moest langzaam gereden worden en het remmen moest uiterst subtiel geschieden om kern en wikkelingen niet te hoge versnellingskrachten bloot te stellen. Stoppen tegen stootbuffers bij het rangeren bijv. kon ontoelaatbare versnellingskrachten te weeg brengen. De kuilwagen kon dus niet zondermeer aan een trein voor normaal goederen transport gekoppeld worden. Later werden, m.n. door export naar aardbevingsgevoelige gebieden in de USA. "aardbevingsvaste"kern en wikkelingsconstructies ontworpen. Deze uitvoering maakte minder subtiel spoortransport mogelijk.
Erik de Vries.
Schrijf reactie (0 Reacties)Op 19-04-2016 was het precies 130 jaar geleden dat de eerste openbare elektriciteitscentrale van...
Op 01-07-2016 was het exact 130 jaar geleden dat de elektrische straatverlichting in Nijmegen in...
Op zondag 5 mei 2013 was het precies 90 jaar geleden dat de radiotelegrafieverbinding tussen Nederland en...
Begin 2010 vond ik bij toeval de website "Dancinginbombshelters.com" en zag de beschrijving van een dagboek...
Wereldtentoonstelling Parijs 1900Van 15 april tot 19 november 1900 werd de Wereldtentoonstelling in...
De voorbije tijden en het prille begin, 1885..1916 Voor de beeldvorming over de technische...
Contact gegevens:Stichting Willem Smit Historie Nijmegen
Binnenvaart 15
6642 CT Beuningen (Gelderland)
E-mail: info@willemsmithistorie.nl
Mobiel: 06 19009274
KvK nummer: 58361855
ANBI erkend.
