Contact gegevens:
Stichting Willem Smit Historie Nijmegen
Binnenvaart 15
6642 CT Beuningen (Gelderland)
E-mail: info@willemsmithistorie.nl
Mobiel: 06 19009274
KvK nummer: 58361855
ANBI erkend.

Fabriekscentrale Stork & Co te Hengelo met generatoren van Siemens en Smit Slikkerveer (1900-1914)
In de negentiende eeuw vinden we op de "Leidsche stadswallen", voormalige stoommeel fabriek "De Sleutels". Deze werd al in 1884 door Willem Benjamin Smit voorzien van elektrische verlichting. Een deel van dit industrieel erfgoed maakt nu nog steeds deel uit van het stadsbeeld van Leiden.
Oprichting fabriek (april 1884)
Op 29 april 1884 wordt de voor die tijd hypermoderne stoommeelfabriek "De sleutels" opgericht en gebouwd aan de Zijlesingel in Leiden (bij de Vestwal in de Looierstraat) door Arie de Koster en Adriaan Koole. Adrie de Koster Sr, is handelaar in granen, zaden en meel en zijn compagnon Adriaan Koole de eigenaar van de Leidse windkorenmolen d'Oranjeboom.
Stoom meelfabriek "De Sleutels rond 1900 (Archief Leiden).
Links een dynamo (elektromotor) die Willem Smit gebruikte voor de aandrijving van de verlichting van Meelfabriek "De Sleutels" (1884) Bron: Archief Brush HMA Ridderkerk.

Dhr. John Livius stuurde mij deze prachtige en unieke (zeer vroege) kaart van Stoommeel fabriek de Sleutels uit Leiden met hier te zien de silo. Deze kaart is nog met "De Koster & Co" in het logo. (1904).
Fabrieksbranden
De fabriek werd door 3 branden geteisterd in 1891, 1902 en 1925.

Bron: Zutphensche Courant 1891
Hieronder een uitgebreid verslag van deze brand.

Tijdens mijn onderzoek naar de historie van Smit Slikkerveer kwam ik een zeer oud krantenartikel tegen, wat duidelijk maakt dat Willem Smit op 20 jarige leeftijd al flink aan de weg timmerde, ruim 1 jaar voordat Smit Slikkerveer opgericht werd. Het is het oudste krantenartikel dat ik tot nu toe heb gevonden van Smit Slikkerveer en dateert van 07-09-1881. Onderstaand artikel gaat over een landbouw tentoonstelling in Bergen op Zoom, waar Willem Smit de dynamo's en de booglampen (systeem Siemens) leverde, nodig voor de elektrische verlichting van de tentoonstellingsterreinen. De booglampen maakte hij niet zelf, maar bestelde hij bij importeurs in Duitsland en België.
Landbouwtentoonstelling Bergen op Zoom (1912). Op de achtergrond links zien we een booglamp, waarschijnlijk dezelfde geplaatst door Willem Smit in 1881.

Bron: Middelburgsche Courant 07-09-1881)
De dynamo's zijn zeer waarschijnlijk van het type gramme, die hij eerder dat jaar al bij zijn familie (Diepeveen, Lels & Smit ) in Kinderdijk had geleverd. De dynamo's werden gemaakt in een werkplaats bij de Klinknagelfabriek van zijn vader.
Lees meer: Een van de eerste projecten van Willem Benjamin Smit - elektrische verlichting...
Schrijf reactie (1 Reacties)Rond 1904 begon de ontwikkeling van de turbo-generatoren. Na wat pionieren ging ook Smit Slikkerveer deze grote machines bouwen. Vooral de wereldtentoonstelling in Brussel (1910) waar Smit Slikkerveer prominent aanwezig was met een aantal van deze generatoren gaf de verkoop een flinke stimulans. In 1932 had men al meer dan 130 turbo-generatoren afgeleverd. In 1933 werd de grootste turbogenerator van Nederland gefabriceerd.

04-07-1933 Rotterdamsche Courant
In 1933 was men zover dat men de concurrentie aan kon met het buitenland (Duitsland/Engeland). De technologische achterstand die men had op dit type generatoren was geheel ingehaald. De Nederlandse elektriciteitsbedrijven hoefden dan ook niet meer de generatoren in het buitenland aan te schaffen. Dit paste precies in het tijdsbeeld van toen, de regering wilde de "eigen industrie" voorrang geven om zo de economie een oppepper te geven.
Lees meer: De grootste turbo-generator van Nederland (1933)
Schrijf reactie (0 Reacties)In 1928 werd de zogenaamde PHOHI ultra kortegolf zender gebouwd t.b.v. de draadloze verbinding naar het verre Nederlands Indië. De eerste eerste geluiden die men in Bandung (Nederlands Indië) via deze korte golf zender hoorde, was muziek uit Nederland. Zoals te lezen is in onderstaande artikelen uit 1927/1928 was het een knap staaltje samenwerking tussen toonaangevende Nederlandse bedrijven uit die tijd. "De Nederlandsche Seintoestellen fabriek (NSF)" bouwde de de zend-inrichting, Philips leverde de watergekoelde zendlampen, Heemaf de schakel-installatie, Smit Slikkerveer de omvormers en Smit Transformatoren natuurlijk de transformatoren. Op deze manier hebben de Smit bedrijven ook hun steentje bijgedragen aan de ontwikkeling van de radio-uitzendingen en de huidige Hilversumse zenders. Een mooi artikel over de Phohi zender (2-talig) vond ik in een koloniaal boekwerk uit 1927.




Filmfragment bezoek aan de Phohi kortegolf-zender (1933)
Lees meer: Zendstation Huizen, de PHOHI zender (1928)
Schrijf reactie (5 Reacties)In de beeldbank van Dordrecht vonden wij onderstaande foto van elektriciteitscentrale Noordendijk in Dordrecht uit de jaren twintig van de vorige eeuw. We zien hier een Coq schakelaar gekoppeld is aan een transformator van Smit en een elektrische aansluiting van de Heemaf / Hazemeyer, kortom een mooi staaltje van samenwerking tussen een paar van de belangrijkste elektrotechnische bedrijven in Nederland van dat moment.
Coq Smit Heemaf Hazemeyer combinatie: Bron: Beeldbank Dordrecht
De COQ schakelaars ( in wezen lastscheiders) op de foto's , 3 fase 10 kV ( maar ook gebruikt in het Dordtse net met 6 kV in de binnenstad en 12,5 kV in het buitengebied) waren modules die als legosteentjes bij QOC aan elkaar geplakt konden worden. Hierdoor ontstond het wordt "COQ- batterij" Officieel mocht een 10 kV schakelaar niet gebruikt worden in een 12,5 kV net. Maar 12,0 kV was wel toegestaan.
Er wordt gesproken over "olieschakelaar" het was inderdaad een hele bak met olie om de vonk bij afschakelen te blussen.
De kreet "gearmeerd" slaat op een geheel door metaal omsloten constructie. Omdat het metalen omhulsel geaard kon worden was de schakelaar volledig aanrakingsveilig. Dat moest natuurlijk ook voor schakelhandelingen en het nemen van oliemonsters en het verversen van de olie. Dit type schakelaars is tot in de 70-er jaren van de vorige eeuw nog in Engeland gebouwd en werd standaard toegepast in de Engeland en haar ( voormalige) kolonies. Ze heetten toen "Ring Main Units" lomp maar onverwoestbaar, met een inhoud van ca. 300 liter olie.
Op de zeer fraaie foto van de Noordendijk (overigens niet het deel van de centrale maar een trafo station mogelijk voor het eigen bedrijf van de centrale) zien we links een COQ schakelaar met een kabelmof voor de in en uitgaande kabel en rechts de kabel naar de transformator. Ik schat het vermogen op 100 kVA de spanning lijkt me 6 kV helemaal rechts in de cel staat het laagspanningsverdeelrek met forse smeltveiligheden.

Coq Smit combinatie (1920-1926). Bron: Elektriciteit in Nederland (1926), boek in bezit van Stichting Willem Smit Historie Nijmegen.
De transformator uit het boekje fig. 12. heeft een vermogen van 20 kVA. Ik betwijfel of de spanning 10 kV is. Ik denk meer in de richting van 6 kV gezien de doorvoeringen op het deksel van de transformator, hoewel de doorvoeringen van de smeltveiligheden en van de kabeleindsluiting aan 10 kV doen denken. Volgens een beschrijving verderop in het boek is de transformator fabricaat Smit.
Hoewel de foto's ( vooral die van de Noordendijk) erg fraai zijn, behoren de transformatoren tot het standaard spul wat toen bij honderden geproduceerd werd.
Erik de Vries
Schrijf reactie (0 Reacties)Onderstaande prachtige foto betreft de afdeling grote transformatoren van Willem Smit & Co's Transformatorenfabriek NV uit 1927.

Hieronder enkele electriciteitsbedrijven die in 1926 grote transformatoren besteld hebben.

Bron: "Smit Mededeelingen" 1927
Op 19-04-2016 was het precies 130 jaar geleden dat de eerste openbare elektriciteitscentrale van...
Op 01-07-2016 was het exact 130 jaar geleden dat de elektrische straatverlichting in Nijmegen in...
Op zondag 5 mei 2013 was het precies 90 jaar geleden dat de radiotelegrafieverbinding tussen Nederland en...
Begin 2010 vond ik bij toeval de website "Dancinginbombshelters.com" en zag de beschrijving van een dagboek...
Wereldtentoonstelling Parijs 1900Van 15 april tot 19 november 1900 werd de Wereldtentoonstelling in...
De voorbije tijden en het prille begin, 1885..1916 Voor de beeldvorming over de technische...
Contact gegevens:Stichting Willem Smit Historie Nijmegen
Binnenvaart 15
6642 CT Beuningen (Gelderland)
E-mail: info@willemsmithistorie.nl
Mobiel: 06 19009274
KvK nummer: 58361855
ANBI erkend.
