Thomas Rosskopf
Excursieleider KIVI bij Smit Slikkerveer (1911)
Smit Transformatoren
Spoelenmontage 1921
Smit Ovens
Vervoer van een grote oven per slede (Groenestraat Nijmegen 1936)
Smit Transformatoren
Montage in de bak van een 4000 kVA transformator (Amsterdam 1916)
Transformatoren
Smit Slikkerveer 1912
Smit Draad
Draadwals (1926)
Het vervoer van transformatoren d.m.v. paardentractie (Smit Transformatoren 1913-1915)
Dit duurde weken...
Smit Slikkerveer
Wereldtentoonstelling Brussel 1910
Smit Transformatoren (1916)
4000 kVA transformator
Professor Nolen (1938)
Beproeving oude gramme dynamo bij TU Delft
Smit Draad
Vrouw aan de omspinmachine (1926)
Smit Slikkerveer
Elektrische centrale Tandjong Priok (1895)
Willem Benjamin Smit (1860-1950)
Elektriciteitspionier en grondlegger van de Smit bedrijven in Nederland
Thomas Rosskopf (1880-1953)
De oprichter van Smit Transformatoren, Draad, Weld en Ovens
Smit Gas Generatoren
1965-1969
Smit Elektroden
Laselektroden afdeling 1935
Smit Slikkerveer
Generator 1500 kW (1913)
Smit Draad (1921-1927)
Kijkje in de Draadfabriek
Hoogte Kadijk
Transformatoren (1936)

Laatste updates

Fritz Tauber - een verhaal over een Joods technisch tekenaar die door door de directie van Smit Transformatoren uit Kamp Westerbork werd gehaald (1942).

Fritz Tauber (1906-2004) was een legale Joodse emigrant die in 1938 vanuit Oostenrijk naar Nederland vluchtte vanwege het opkomende Nationaal Socialisme.Fritz Tauber Hij vond werk bij Smit Transformatoren (tekenaar/constructeur) en werd op 18 november 1942 opgepakt door de Nazi's en samen met zijn vrouw naar kamp Westerbork gestuurd. De directeur van Willem Smit & Co (Rosskopf) deed verwoede pogingen om hem weer vrij te krijgen middels briefcorrespondentie en steeds maar weer inpraten op de Duitse leiding. Men stelde : "Zonder Frits kunnen we geen Transformatoren maken, hij is een essentiële schakel in het proces". Uiteindelijk resulteerde dit in de vrijlating van Tauber en zijn vrouw op 21 november 1942. Enkele maanden later doken zij onder. Na 2 jaar ondergedoken gezeten te hebben in Friesland volgde op 17 April 1945 de bevrijding. Na de bevrijding ging hij weer werken bij Smit Transformatoren, het bedrijf dat zo belangrijk voor hem en zijn vrouw was geweest.

Opmerkelijk is dat er dus 2 boeken zijn uitgegeven van de belevenissen van oud medewerkers van Smit Transformatoren tijdens WO II. Het andere boek is onlangs in Nederland uitgegeven "Dansen in schuilkelders" van Johanna Wycoff-de Wilde. Mochten er nog meer oorlogsboeken zijn uitgegeven die zich afspeelden bij Smit Transformatoren dan hoor ik dat graag. 

Hieronder het verhaal van Fritz Tauber:

Vlucht uit Oostenrijk / aan de slag bij Smit  (1938)
In 1938 kwam de Oostenrijker Fritz Tauber met zijn vrouw aan in Nederland, letterlijk uit zijn huis/land verjaagd omdat hij van Joodse afkomst was. Nederland was in WO I neutraal gebleven en hij had goede hoop dat wanneer het tot een oorlog zou komen Nederland weer neutraal zou zijn. Hij dacht in Nederland veilig te zijn, maar dat bleek een illusie.

Fritz Tauber had jaren gewerkt bij Siemens Schuckert en Elin A.G. in Wenen, als constructeur/technisch tekenaar. Bij Elin hield hij zich tot 1938 bezig met de constructie van de 150 kV regelschakelaars en dat was zeer interessant voor Smit die toen nog niet zover waren. Door contacten tussen de directie van Smit en Elin kwam Rosskopf erachter dat de constructeur Fritz Tauber - die hen zo goed had geholpen met een Regeltransformator - zijn baan kwijt zou raken vanwege zijn Joodse afkomst, daarnaast werd het voor Fritz veel te gevaarlijk in Oostenrijk. Er werd een contract getekend en Fritz Tauber kreeg een werkvergunning in Nederland. Hij emigreerde zo snel hij kon met zijn vrouw naar Nederland met 25 Gulden en een passer op zak. 

Siemens Schuckert en Elin waren in die tijd technisch een voorloper op het gebied van de Regeltransformatoren en daarbij kwam zijn kennis zeer goed van pas. Er werd een huis geregeld voor de familie Tauber midden in Nijmegen.

Lees meer

Portabele zoeklicht systemen (projecteurs) voor het Nederlandse leger (1890 - 1920)

Een zoeklicht is een draaibare schijnwerper die een sterk geconcentreerde lichtbundel geeft. Een zoeklicht wordt gebruikt om 's avonds en 's nachts iets op te sporen, te zoeken naar een bepaald object. De scheepvaart gebruikt ook zoeklichten om gemakkelijker ergens aan te meren of een te varen vaargeul of -route te beschijnen.

Smit Slikkerveer had tussen 1885 en 1900 al veel ervaring opgedaan met het maken van zoeklichten, hoofdzakelijk voor de scheepvaart, vuurtorens en brandweer. Deze werden gevoed door (stoom) dynamo's die men zelf fabriceerde. Rond die tijd kreeg men ook opdrachten van het Nederlandse leger om verplaatsbare zoeklicht systemen te maken op terreinen waar geen elektriciteit voorhanden was. Dus werden er wagens gemaakt met daarop een dynamo agregaat waarmee het zoeklicht gevoed werd en portabel gebruikt kon worden. Toepassingen waren natuurlijk om speciaal om bij nacht vijandelijke vliegtuigen te signaleren, het zoeken naar gewonden op het slagveld enz.  In 1905 werden voor het eerst portabele zoeklichten gebruikt in de Russisch Japanse oorlog. De eerste portabele zoeklicht systemen werden door een soldaat of per paard voortbewogen, pas veel later gebeurde dit met legertrucks. Onderstaande foto's laten zoeklicht systemen zien, ingebouwd in een kar die in het prille begin werden voortgetrokken door paarden of door een soldaat en later door een militair voertuig.

S.S. Dynamowagen Willem Smit (1900)
Een Spyker 90 cm S.S. dynamo wagen (enkel – of dubbelmast) met dynamo van Smit Slikkerveer en een Spyker motor (1890-1920). Bron: collectie legermuseum Delft.

1891-DynamoSmit-deel1 1891- DynamoSmit-deel2

Lees meer

Grand Hotel Coomans als een van de eerste hotels in Nederland elektrisch verlicht met gloeilampen(1884)

Willem Benjamin SmitIn 1883 had Willem Smit een transportabele stoommachine met elektromotor (locomobiel) gemaakt en stond daar mee op de Wereldtentoonstelling in Amsterdam. Hij verlichtte daar de tentoonstelling met zijn "electriciteitsmachine". De directeur van hotel Coomans in Rotterdam was naar deze Wereldtentoonstelling geweest en benaderde Willem Smit om zijn hotel te verlichten met gloeilampen. De locomobiel van de Wereldtentoonstelling werd aangesloten en de gloeilampen verlichtte het hotel zowel binnen als buiten. Dit was een groot succes en Hotel Coomans was daarmee het eerste bedrijf/hotel in Nederland dat met gloeilampen werd verlicht. De locomobiel van Willem Smit werd gekocht en men adverteerde in alle bladen dat het hotel was voorzien van elektrische verlichting. Later ging het hotel ook naburige huizen en hotels verlichten en er ontstond een kleine elektriciteitscentrale.  

altGrand Hotel Coomans
Grand Hotel Coomans start in 1874 zijn hotel aan de Hoofdsteeg. Het is bedoeld voor zakenlieden en begint met 18 kamers. Dit groeit uit tot 210 kamers rond de Eerste Wereldoorlog. Dat is ook de glorietijd van dit hotel. Het hotel was voorzien van een luxe restaurant, een tearoom en allerlei andere zaken die het leven aangenaam maken. In WO I was Nederland neutraal en Rotterdam was de belangrijkste neutrale haven en de omslag van de haven nam toe en daarmee ook de vraag om hotelruimte van de zakenlieden. Het aantal hotels in de Maasstad steeg in die tijd  tot bijna 60 en wanneer de oorlog in 1918 eindigt, gaat een deel van de bedrijvigheid terug naar andere Europese havensteden. Niet snel daarna ging het slechter met de economie en uiteindelijk brak de wereldwijde crisis uit. Ook met Hotel Coomans gaat het slechter want op de Spaanschekade staat een geduchte concurrent, Hotel Weimar. Weimar richt zich op het bovenlaagje van de clientèle, Coomans op de doorsnee zakenlieden en weet het hotel ook nog uit te breiden tot 270 kamers rond 1930.

Bron: Het gas; orgaan van de Vereeniging van Gasfabrikanten in Nederland, jrg 4, 1883, no 7,

Lees meer

De eerste medewerkers van Smit Transformatoren (1913)

De eerste (38) medewerkers

Thomas Rosskopf (1903/1904)In 1900 werd door Willem Smit de eerste transformator in Nederland ontworpen. Vanaf die tijd ging de transformator geleidelijk in productie, maar door de opkomst van de elektriciteitscentrales en de steeds groter wordende vraag werd in 1907 de jonge ingenieur Thomas Rosskopf aangenomen om deze afdeling te gaan leiden. Rosskopf was vanaf 1907 tot 1913 de baas van de transformatorenfabricage in Slikkerveer.

De vraag naar transformatoren steeg net als de vraag naar generatoren en elektromotoren. Uiteindelijk was er geen ruimte meer om nog een transformator te maken en stapte Rosskopf naar directeur Willem Smit met het verzoek de transformatoren hal uit te breiden. Hij had veel meer ruimte nodig. Willem had een voorkeur voor de generatorenfabricage, dus stelde hij voor om elders een geschikte locatie te vinden. Dit werd uiteindelijk Nijmegen, vooral ook omdat het gemeentebestuur graag mee werkte aan dit verzoek. Er was flinke werkloosheid en ruimte genoeg voor nog meer industrie in Nijmegen. Daarnaast lag Nijmegen uitermate gunstig aan het water, de fabriekslocatie lag aan het spoor en een groeimarkt (Duitsland) om de hoek.

3-3C

Thomas Rosskopf in zijn Slikkerveer tijd waar hij nog de baas van de transformatorenafdeling is. Hij is hier excursieleider van het KIVI (Koninklijk Instituut van Ingenieurs) bij de fabriek in Slikkerveer (1911) Bron: collectie Rudo Hermsen

 

BriefRosskopf 01-07-1913

 Bron: Archief Smit Transformatoren

Lees meer

Biografie Ir. Thomas Rosskopf (1880-1953) + 2 filmfragmenten

Biografie van Ir. Thomas Rosskopf (1880 - 1953), feitelijk oprichter van Willem Smit & Co's Transformatoren N.V. en één van de pioniers van de elektrotechniek in Nederland. 

Thomas Rosskopf was een der pioniers van de Nederlandse Elektrotechnische Industrie. Hij werd op 26-04-1880 te Amsterdam geboren en doorliep daar de Lagere School en de H.B.S. met een vijfjarige cursus. Van 1898 tot 1902 studeerde hij aan de Polytechnische school te Delft, waar hij het diploma voor Werktuigkundig Ingenieur behaalde. In 1904 behaalde hij het diploma Elektrotechnisch Ingenieur in Karlsruhe.

Thomas Rosskopf

Thomas Rosskopf 

Studententijd van Thomas Rosskopf
Van 1898 tot 1902 studeerde hij aan de Polytechnische school te Delft. Deze school had in die tijd nog geen opleiding tot elektrotechnisch ingenieur. Thomas was voorzitter van het studentencorps. Hieronder een aantal unieke foto's uit de collectie van de familie Rosskopf.

Rosskopf in zijn studententijd (Polytechnische school Delft 1899)

Prachtige foto van Thomas Rosskopf, met pet en pijp, te midden van zijn studievrienden bij de Polytechnische school Delft in 1899, bron Familie Rosskopf.

Bron: Studentenweekblad Polytechnische Schoolt Delft, 1901-1902. In 1901 was hij secretaris van de studentenvereniging en een jaar later voorzitter van het studentenkorps.

Ontgroening Delft 1898 (ergens moet Thomas Rosskopf er op staan).

De ontgroening van de studenten aan de Polytechnische school te Delft. De Datering van deze foto is 1898 (stond achterop de foto's). Hierop moet dus ergens Thomas Rosskopf te zien zijn. 

Lees meer

130 jaar elektriciteit in Nederland (Kinderdijk 1886 - 2016)

Willem Benjamin Smit in 1888Op 19-04-2016 was het precies 130 jaar geleden dat de eerste openbare elektriciteitscentrale van Nederlands fabricaat van start ging ( de N.V. Electrische Verlichting Kinderdijk). De oprichter was Willem Benjamin Smit. Nadat Willem enkele jaren daarvoor (1881) een verlichtingsinstallatie had gebouwd voor de fabriek van Diepeveen, Lels en Smit, wilde de directeur ook elektriciteit in zijn eigen huis. Dit wekte grote belangstelling bij andere fabrikanten, want zij wilden ook hun olielampen vervangen door elektrisch licht. In 1884 werd Willem gevraagd om onderzoek te doen naar de mogelijkheden van een elektrische centrale in Kinderdijk. 

Eerste Nederlandse wisselcentrale Kinderdijk 1886

De elektrische centrale Kinderdijk (1886). Bron: Brush Ridderkerk, Deze centrale bestaat niet meer. Ergens in de zestiger jaren van de vorige eeuw is het pand gesloopt.  

Zo ontstond het idee om een elektrische centrale te bouwen die niet alleen aan fabrieken, maar ook aan particulieren stroom zou kunnen leveren. De begroting kwam uit op HFL 26000,- en het kapitaal werd verstrekt door Jan Smit V die we later tegen komen. Hij verstrekte een lening tegen 3.5 % rente en de eerste elektriciteitscentrale in Nederland, de "N.V. Electrische Verlichting Kinderdijk" was een feit.

Naar de elektrische centrale van Thomas Edison
In 1884 ging Willem met een door hem zelf (elektrisch) verlicht schip van de Holland-Amerika lijn naar de Verenigde Staten (New York) om daar de eerste elektrische centrale van Thomas Edison ( The Edison Electric lluminating Company) te kunnen aanschouwen die al in 1882 "het licht" zag. De ervaringen die hij daar opdeed paste hij toe bij de centrale in Kinderdijk.

1882 Edison 640px-Thomas Edison2
Links:  The Edison Electric lluminating Company, rechts:  Thomas Edison (Bron: Wikipedia).

Lees meer

De nettransformator en de energietransitie

De energie huishouding van een gemiddeld gezin: verleden - heden - toekomst


Bron: Pixabay (free of copyrights)

Een “gemiddeld” gezin is heden ten dage aangesloten op het aardgas om het huis te kunnen verwarmen en het warme water voor het douchen. De elektriciteit wordt gebruikt voor verlichting, tv en koken en de auto loopt op benzine. Je ziet: Een “gemiddeld” gezin heeft nu drie energiestromen tot zijn beschikking op elk moment van de dag en de opslag van de energie is geen probleem. (zie fig 1). In de nabije toekomst zal dat veranderen en zal er nog zeer waarschijnlijk maar één energiestroom zijn, namelijk de elektriciteit. De huisaansluiting zal dan standaard driefasig zijn. Indien het “gemiddelde” gezin zo overstapt door een warmtepomp te installeren voor verwarming en warm water en men de benzine auto inruilt voor een elektrische auto, dan zal dat grote consequenties hebben voor het elektriciteitsnet en voor de transformator in het bijzonder.

Energietransitie Het “gemiddelde” gezin zal het jaarverbruik zien toenemen van 3000 kWh naar 8300 kWh, dus bijna een verdrievoudiging (zie fig 2). Bij deze vereenvoudigde berekening is trouwens uitgegaan van 100% rendement ( dus geen energieverliezen ), geen verandering in levensstijl en geen extra isolatiemaatregelen aan de woning. Het piekverbruik zal daarentegen veel meer toenemen. In de winter leveren de zonnepanelen nagenoeg geen energie, de warmtepomp draait op vol vermogen en de accu van de auto moet dan ook nog opgeladen worden. In de zomervakantie, op een niet te hete dag, leveren de zonnepanelen veel energie, de meeste auto’s zijn in het buitenland en de warmtevraag is beperkt en de warmtepomp staat dan ook niet in de airco-stand. Er is dus geen piekverbruik, maar een pieklevering. Er is echter nog geen opslagmedium die het teveel aan elektrische energie opslaat voor een tijdstip dat de vraag hoog is, tenzij men daarvoor de accu van de auto’s (niet alleen van je eigen auto maar misschien ook die van de buren) wil gaan gebruiken.

 

Lees meer

IJsbreker Walvis met inrichting Smit Slikkerveer (1949)

Op internet vond ik informatie over een nog steeds werkende ijsbreker genaamd "Walvis". Ik zag dat Smit Slikkerveer een groot deel van de inrichting van deze ijsbreker voor zijn rekening had genomen. Na een email met de huidige eigenaren Geert en Betty Hendriksma stuurden zij mij een aantal prachtige foto's van de machinekamer met alle onderdelen van Smit Slikkerveer. Onlangs vond ik in het archief van Brush Ridderkerk (Smit Slikkerveer) nog een originele foto uit 1949. Hieronder een korte geschiedenis van dit schip en dan volgen de foto's.

Hieronder de foto van de machinekamer van ijsbreker Walvis, ook uit 1949:

IJsbreker Walvis - originele foto uit het Smit Slikkerveer archief (1949)

Op 7 mei 1949 werd de dieselelektrische ijsbreker WALVIS van de Vereniging voor Algemene Scheepvaartbelangen in Amsterdam te water gelaten. Deze vereniging had meerdere ijsbrekers in de vaart. De generator, elektromotor en schakelpaneel werden geleverd door N.V. Electrotechnische industrie v/h Willem Smit & Co Slikkerveer.  De 3 diesel-motoren werden gebouwd en geleverd door N.V. Machine- en Motorenfabriek v/h Thomassen in De Steeg (Gld).  

Na een aantal proefvaarten begon men officieel op 30-01-1950 met het gevecht tegen het ijs. In Schellingwoude was dat jaar een zeer strenge winter en de schepen konden niet meer weg.  Ijsbreker Walvis werd ingezet en probleemloos werd het 15 cm dikke ijs kapot gevaren. Het schip werd hoofdzakelijk in de wintermaanden ingezet om het ijs te doorbreken in de vaarten en havens, maar ook in de zomer was men actief door het leveren van stroom aan schepen die aanmeerden in de Amsterdamse haven. Het schip werd ook ingezet als blusboot. Vooral in de jaren vijftig en zestig werd veel gebruik gemaakt van deze ijsbreker. In zijn hoogtijdagen was dit schip een van de grootste ijsbrekers van ons land. Vanwege de minder strenge winters raakte de ijsbreker in onbruik en werd het schip in 1982 verkocht aan de familie Hendriksma. Zij knapten het schip op en brachten het in originele staat terug. Enkele gegevens:

  • Lengte 30.00 meter 
  • Breedte 7.60 meter 
  • Diepgang 2.30 meter 
  • Dieselvermogen 3 x 290 APK 
  • Pompvermogen 8.500 liter per minuut

Ijsbreker Walvis (1949) Ijsbreker Walvis (1949)
Ijsbreker Walvis in actie rond 1950

Lees meer

Historische nieuwsflits

Vraagt ijzerbonnen voor het verkrijgen van electroden (1945)

Direct na de oorlog kwam de productie van las elektroden weer mondjesmaat op gang. Tegen inlevering van ijzerbonnen kon men elektroden van Smit kopen.

Ijzerbonnen voor electroden 14-07-1945

Bron: Bommelerwaard 14-07-1945

 

 

Schrijf reactie (0 Reacties)

Koelerframes gemaakt door Constructie bedrijf Mey voor Smit Transformatoren (1955-1965)

Constructiebedrijf Mey uit Nijmegen, maakte in de jaren vijftig/zestig van de vorige eeuw enige tijd Koelerframes voor de Transformatoren van Smit. De controleur van Smit op deze foto's was Flip Duits.  Op de achtergrond zien we nog een onverwoestbare oude Smit Laskar staan (LT 10 of LT12). 

foto 01-koelerframes voorSmit-Controleur FritsDuits 

Waarvoor dient een koelerframe ? 
Het nullastverlies ( van de kern, daarom vroeger wel ijzerverlies genoemd) en het kortsluitverlies ( van de wikkeling, daarom vroeger koperverlies genoemd) veroorzaakt warmte in een transformator en moet afgevoerd worden.

Bij zeer kleine transformatoren heeft de gladde wand van de kast genoeg oppervlak om de warmte af tevoeren. Bij kleine transformatoren wordt het koelend oppervlak van de kastwand vergroot met koelvinnen. Bij grotere transformatoren worden radiatoren toegepast. Die kunnen direct aan de kastwand gemonteerd worden met pijpen en flensen. Om de transport breedte te beperken moeten deze vaak afzonderlijk vervoerd worden en ter plekke gemonteerd worden wat door het grote aantal radiatoren veel werk is. Dit is te voorkomen door de radiatoren aan te sluiten op een los koelerframe en dit koeler frame met twee pijpen ( olie in en uit) aan te sluiten op de kast van de transformator.

foto 01-koelerframes voorSmit-Controleur FritsDuits2

 Constructiebedrijf Mey (Hatertseweg in Nijmegen) uit lang vevlogen tijden.

De op het koelerframe gemonteerde radiatoren vervoerd men dan los als één voorgemonteerd geheel. Dit geeft ook als extra voordeel dat men in de lay out van het station wat kan schuiven met de koelerbatterij (samenstel van radiatoren en koelerframe) die seperaat tot op enkele meters van de transformator kan worden opgesteld.

Smit heeft koelerframes zelf gebouwd maar ook wisselend uitbesteed. De jaartallen zijn mij niet bekend. De eerste toepassing zal geweest zijn rond 1925.
Het is waarschijnlijk dat van 1925 tot 1955 de koelerframes zelf gemaakt werden. Van 1982 tot 2000 werden ze ook zelf gemaakt ( misschien mondjes maat uitbesteed) In de periode 1955..1982 is het waarschijnlijk dat ze wisselend bij Smit of bij derden gemaakt werden.

Erik de Vries

Met dank aan Maurice Sengers en Koen Schouten, medewerkers van Smit Transformatoren, die mij deze mooie historische foto's stuurden.

Schrijf reactie (0 Reacties)

Bedrijfsfilm videobox

Cloud tag

Laatste artikelen

Laatste reacties

      LEES MEER

Wie is online

We hebben 92 gasten en geen leden online

Statistieken

Aantal bekeken pagina's
5667376
DMC Firewall is developed by Dean Marshall Consultancy Ltd